top of page
W poszukiwaniu zaginionej, tysiącletniej twierdzy Słowian w Maroku
1-31.10.2016

Patronat honorowy

Jego Magnifcencji Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego

prof. dra hab. Edwarda Włodarczyka

Patronat medialny

  • Facebook - White Circle
SERVICES

Słowianie w Maroku

Przed tysiącem lat istniało w północnej Afryce, na obszarze dzisiejszego Maroka, królestwo Nekor. Ta niewielka kraina odegrała znaczącą rolę w historii Maghrebu jako jedno z pierwszych państw muzułmańskich na tym obszarze. Dynastia panująca, Banū Salih, aby utrzymać w ryzach poddanych, miejscowych Berberów, posługiwała się często obcymi jako siłą militarną.
W tym samym czasie w Europie kwitł wielki handel niewolnikami. Słowiańscy nieszczęśnicy byli „towarem” szczególnie cenionym, do tego stopnia, że w wielu językach europejskich słowo „Słowianin” stało się synonimem niewolnika. W krajach arabskich stali się niemal powszechnym widokiem. Nazywano ich tam
Saqaliba. Zajmowali różne pozycje społeczne, od gwardzistów po wysokie stanowiska na dworach władców. Droga tych jeńców często zaczynała się nad Bałtykiem, w ówczesnych wielkich ośrodkach handlowych, takich jak Wolin czy Szczecin.
W końcu IX i na początku X wieku na dworze sułtana Nekor znajdowała się jego gwardia przyboczna złożona ze słowiańskich wojowników. Pisze o tym arabski historyk
Al-Bakri w XI wieku w „Księdze dróg i królestw”, tej samej, w której znajdują się pierwsze wzmianki o kraju Mieszka. Gwardia ta stanowiła podporę miejscowej dynastii i cieszyła się dużymi względami. W pewnym momencie gwardziści zażądali formalnego wyzwolenia ze stanu niewolniczego, co spotkało się z odmową władcy. Podnieśli więc bunt i przy wielkim wysiłku zostali wyparci ze stolicy. Wycofali się więc w góry Rif, otaczające miasto i założyli warowną osadę, którą nazwano Qarjat as-Saqaliba, czyli „Wieś Słowian”. Jak dotąd nie wiadomo, co się z nimi stało, ani gdzie twierdza ta może się znajdować. Stolica ówczesnego emiratu to dziś niewielka marokańska wieś – Mnoud Nekkour nad rzeką Oued Nekor. Miejsce to stanowi punkt wyjścia do lokalizacji Qarjat as-Saqaliba.

 

Jak znaleźć twierdzę?

Pierwszym etapem naszych badań jest wyprawa rekonesansowa, podczas której pozyskamy kontakty naukowe na miejscu,  zapoznanamy się z zabytkami z interesującego nas okresu, zgromadzonymi w placówkach marokańskich oraz przede wszystkim rozpoznanamy możliwości badań archeologicznych i etnologicznych na obszarze poszukiwań, a więc w masywie gór Rif, w rejonie Al-Hoceima.

W celu znalezienia pozostałości niewielkiej twierdzy w masywie Rifu, a pamiętać trzeba, że obronne założenia różnej wielkości nie są tam rzadkością, kluczowe są dwie dyscypliny nauki: archeologia i etnologia. Rolą etnologów jest pozyskanie podczas badań wśród miejscowej ludności wszelkich informacji dotyczących nazw miejscowych, które mogły przechować w sobie ślad słowiańskiej obecności. Badania w Afryce, ale również na Pomorzu w Polsce wykazały, że w nazwach tych kryje się duży potencjał i często znajdują się w nich informacje dotyczące bardzo odległych dziejów. Równocześnie archeolodzy podejmą próbę wytypowania potencjalnych obszarów, gdzie twierdza ta może się znajdować. Muszą to być stanowiska obronne, znajdujące się w pobliżu stolicy Nekor, gdzie obecne będą pozostałości fortyfikacji oraz przedmioty (np. fragmenty naczyń itp.) pochodzące z IX i początku X wieku. Porównanie obu metod powinno wskazać potencjalne miejsca przeznaczone do szerokich, pogłębionych badań etnoarcheologicznych, które pozwolą wykazać, że dane miejsce to Qarjat as-Saqaliba.
Otrzymamy wsparcie technologiczne od firmy Pixel Legend, która rozwija metody trójwymiarowego skanowania, prezentacji wyników badań poprzez aplikacje odtwarzające wygląd osadnictwa na danym terenie, jak również sposoby dokumentacji i przekazywania wyników w czasie rzeczywistym z Maroka do Polski (tzw. platforma wirtualna). 

Our work
ABOUT US

O nas

Opiekun naukowy przedsięwzięcia. Będzie koordynował rekonesans z Polski.

prof. dr hab. Ryszard Vorbrich

Etnolog, etnograf i antropolog. Specjalizuje się w badaniu kultur Afryki, z naciskiem na zmiany kulturowe i społeczne zachodzące na tym kontynencie. Interesuje się także społecznościami refugialnymi i marginalnymi. Inną jego specjalnością jest kwestia islamu w Europie, a zwłaszcza kwestia rosnącej ilości muzułmańskich imigrantów w krajach Europy Zachodniej. Prof. Vorbrich zajmuje się również antropologią wizualną. Uhonorowany Nagrodą Ministra Edukacji Narodowej (1990). Kierownik Zakładu Studiów Pozaeuropejskich w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Wybrane publikacje: Daba. Górale północnego Kamerunu (Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1989), Górale Atlasu Marokańskiego (Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1995), Plemię, państwo, demokracja. Uwarunkowania kultury politycznej w krajach pozaeuropejskich (Biblioteka Telgte, 2007), Etnologiczne i antropologiczne obrazy świata – konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70. rocznicę urodzin (praca zbiorowa, Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, 2011).

dr Wojciech Filipowiak

Ukończył historię (specjalność: archeologia pomorska) oraz archeologię na Uniwersytecie Szczecińskim. Pracownik Ośrodka Archeologii Średniowiecza Krajów Nadbałtyckich IAE PAN, Pracownia Archeologiczna w Wolinie. Interesuje się wczesnym średniowieczem nadbałtyckim, w szczególności handlem, niewolnictwem, powstaniem miast, szkutnictwem słowiańskim u ujścia Odry. Uczestnik wielu badań wykopaliskowych na obszarze Pomorza. Jest jednym z wykonawców  w projekcie „Ujście Odry we wczesnym średniowieczu. Wolin i Lubin – edycja archeologiczna”, realizowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

dr Piotr Maliński

Studiował etnologię oraz archeologię antyczną i orientalną na Wydziale Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W krąg jego zainteresowań naukowych wchodzą: społeczno–kulturowa rola dziedzictwa archeologicznego, studia nad krajobrazem i dziedzictwem kulturowym rzek oraz dolin rzecznych, a także koncepcje przeszłości w tradycji ustnej plemion afro–arabskich.
W latach 1999–2013 prowadził badania etnologiczne w Afryce (Maroko, Mauretania, Senegal, Mali, Egipt i Sudan) i Azji (Syberia, Mongolia). Był kierownikiem kilku ekspedycji naukowych, wykonawcą interdyscyplinarnych projektów badawczych i edukacyjno–rozwojowych, uczestniczył w międzynarodowych programach badań ratowniczych. W latach 2013–2015 pracował na stanowisku adiunkta w Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej US, a w latach 2015-2016 w Katedrze Badań nad Konfliktami i Pokojem US. Od 2016 roku adiunkt w Instytucie Politologii i Europeistyki US. Opiekun naukowy organizacji studenckiej Pływająca Stacja Badawcza US oraz Koła Naukowego Kontakt. Przewodniczący Rady Muzeum Pamiątek 1. Armii WP oraz Dziejów Ziemi Mieszkowickiej. Autor i współautor ponad trzydziestu publikacji naukowych.

mgr Karolina Kokora

Ukończyła historię oraz archeologię na Uniwersytecie Szczecińskim. Pracownik Ośrodka Archeologii Średniowiecza Krajów Nadbałtyckich IAE PAN, Pracownia Archeologiczna w Wolinie. Interesuje się wczesnym średniowieczem, rozwojem rzemiosła w miastach nadbałtyckich, handlem dalekosiężnym, szklarstwem. Pod kierunkiem prof. dr hab. Marii Dekówny przygotowuje pracę doktorską pt. „Szklarstwo wczesnośredniowiecznego Wolina”. Bada szkło zabytkowe z wykorzystaniem technik fizyko-chemicznych. Uczestnik wielu badań wykopaliskowych na obszarze Pomorza. Jest jednym z wykonawców w projekcie „Ujście Odry we wczesnym średniowieczu. Wolin i Lubin – edycja archeologiczna”, realizowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

mgr Katarzyna Meissner

Doktorantka w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pod kierunkiem prof. dra hab. Ryszarda Vorbricha przygotowuje pracę doktorską pt. "Lokalni pośrednicy rozwoju. Formy i praktyki mediacji we współpracy rozwojowej wśród Kurumbów z Burkina Faso". Do jej zainteresowań badawczych należy m.in. krytyczna antropologia rozwoju, zwłaszcza teoretyczne i praktyczne problemy rozwoju oraz generowane przez nie zmiany kulturowe i społeczne. Uczestniczka wielu wypraw do Afryki (Burkina Faso, Egipt, Mali, Maroko, Sudan). Kierownik projektu badawczego „Wiejskie społeczności Afryki w poszukiwaniu projektów rozwojowych. Antropologiczne studium przypadku lokalnych pośredników rozwoju w Mali i Burkina Faso” finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Wyróżniona I nagrodą w konkursie im. Stefana Szolca-Rogozińskiego na realizację najlepszego studenckiego projektu badawczego o tematyce pozaeuropejskiej (edycja 2009).

PIXEL LEGEND

Szczecińska firma działająca od 6 lat na rynku usług IT reklamowych. Początkowo jako studio graficzne i deweloperskie pracowała dla firm z Wielkiej Brytanii, obecnie działa też na rynku polskim. Oprócz tworzenia stron i sklepów internetowych, zajmuje się też produkcją aplikacji mobilnych i gier. Korzysta m.in. z technologii 3D, które wykorzystała m.in.  w swoim najnowszym projekcie pt. PastGuide. Jedyny z Polski laureat SME Instrument - wsparcia Unii Europejskiej dla innowacyjnych firm. Zwycięzca polskiej edycji Galileo Masters organizowanej przez Europejską Agencję Kosmiczną. Zapewnia wyprawie wsparcie technologiczne.

trasa

Szczecin

TRASA

Aix-en-Provance (Francja)

Wizyta w Institut de Recherches et d’Études sur le Monde Arabe et Musulman

Sewilla

(Hiszpania)

Konsultacje naukowe z prof. Ahmedem Tahiri, historykiem marokańskim, profesorem uniwerstytetu Hassana II w Tetouan, przewodniczącym hiszpańsko-marokańskiej fundacji al-Idrisi, badaczem emiratu Nekor

Mnoud Nekkour (Góry Rif, Maroko)

Objazd i piesze wyprawy w góry otaczające Mnoud Nekkour w celu rozpoznana terenu, potencjalnych miejsc poszukiwań „Twierdzy Słowian"

 

Tetuan, Rabat, Fez (Maroko)

Zapoznanie się ze zbiorami muzealnymi w celu porównania z zabytkami z rejonu Nekkour. Odwiedziny Musée archéologique de Tétouan, Musée ethnographique de Tétouan, Musée archéologique de Rabat, Institut National des Sciences de l'Archéologie et du Patrimoine, Musée ethnographique du Batha.

CONTACT

Wesprzyj nas!

Na badania naukowe istnieją granty i inne formy wsparcia publicznego i prywatnego. Aby móc jednak się o nie starać, musimy przeprowadzić rozpoznanie na miejscu oraz znaleźć marokańskiego partnera badań. Dlatego czworo z nas rusza w październiku na wyprawę rekonesansową. Finansujemy ją głównie

z własnej kieszeni i jedziemy naszą starą

Skodą fabią. Szukamy wsparcia                  

finansowego lub samochodowego

(najlepiej Volkswagen transporter ;).

Zarówno przygotowania do wyprawy

jak i jej wyniki będziemy ogłaszać

w mediach, facebooku,

czasopismach naukowych.

To świetna okazja do reklamy!

KONTAKT

Twoje informacje zostały pomyślnie przesłane!

Mail: marokosaqaliba@gmail.com

tel.: 513 014 879

  • Facebook - White Circle

© 2023 by Jade&Andy. Proudly created with Wix.com

muzyka: Kai Engel "Cloudburst"

bottom of page